De naam Nietap

Uit Historie Nietap-Terheijl
Ga naar: navigatie, zoeken

Toen er van de dorpen Leek en Nietap nog geen sprake was, vormde het veenriviertje De Leke een hindernis die genomen moest worden om van het Noordenveld in het Westerkwartier te komen. Tussen Leek en Nietap was een nauwe doorgang in het veenriviertje. Deze kon genomen worden via een 'voorde'; een doorwaadbare plaats. Via deze voorde kwam men van het hoogveenmoeras te Nietap naar het laagveen in Leek.

Een nieuw café?

In een aantal ‘geschiedenis’ boeken is te vinden, dat er in de 17e eeuw bij deze voorde handel werd gedreven. Ook smokkel vond veelvuldig plaats via deze voorde. In deze tijd zochten handelaren die Nietap aandeden toen een plaats waar zij wat konden drinken, uitrusten en overnachten. Er ontstond behoefte aan een herberg. In 1642 wordt voor het eerst melding van een herberg in Nietap gemaakt. Toen werd nog gesproken van een ‘huys en hoffken’. Uit latere documenten is op te maken dat dit ‘huys en hoffken’ de herberg De Nijentap was. De herberg stond ongeveer tegenover de tegenwoordige afslag naar Terheijl. In 1654 en 1664 staat de herberg te boek onder de naam ‘Nijetap’.

In 1664 stonden er te Nietap nog niet veel huizen. Het steenhuis en nog vier andere. In de periode 1672-1693 werden er een aantal bijgebouwd. In 1693 telde Nietap 10 hoofdbewoners en Terheijl drie.

De naam van dit 'buurtje' (de 10 Nietapster hoofdbewoners + hun gezinnen ) werd omstreeks 1693 'Nijetap' genoemd en aangenomen wordt dat toen het dorp Nietap waarschijnlijk ook is ontstaan. Men beweert dat de naam ‘Nietap’ is afgeleid van de vroegere herberg annex boerderij de 'Nijentap'.

of.... een schuif, een ‘tap’?

Er is ook een andere visie betreffende de naamgeving van Nietap mogelijk. Je kunt je afvragen waarom de J.P.Santeeweg vanaf 't Piepke tot aan de afslag naar Terheijl zo breed is. Normaliter waren de wegen in het verleden niet zo breed. Hooguit moest er een boerenkar over kunnen. Mogelijk lag er in het midden van de J.P.Santeeweg een vaarwater met aan beide zijden een weg waarover een boerenkar kon rijden.

'De Leeke en Nieuwe Tap in Groningerland'. Een gedeelte van de plattegrond van Nietap en Leek uit het oorlogsarchief te 's-Gravenhage van omstreeks 1745.

Om de waterstand te kunnen regelen konden dergelijke watertjes worden geopend en afgesloten met een schuif, in die tijd ‘tap’ genoemd. Misschien is er op een gegeven moment een nieuwe tap, een ‘nije tap’, geplaatst en is de naam ‘Nietap’ hiervan afgeleid.

Onwaarschijnlijk is dit niet, want toen in 1946 ten behoeve van Veninga’s autobusdienst, voor het perceel J.P.Santeeweg 11, benzine- en dieselolietanks geplaatst moesten worden, kwam er bij dit graafwerk een houten beschoeiïng te voorschijn. Ook zijn bij graafwerkzaamheden aan de overzijde van de weg, tijdens renovaties van het pand J.P.Santeeweg 10-12, in 1924 en 1931 delen van hout aangetroffen. Als hier een vaarwater is geweest, heeft het vermoedelijk ook in verbinding gestaan met andere watertjes, zoals bijvoorbeeld met de ‘Leeke’ en met de grachten rond het steenhuis.

In de 18e eeuw heette Nietap ook Nieuwe Tap. Op de in opdracht van ‘Sijn Hoogheit den Heer Prince van Orange’ getekende plattegrond van het oorlogsgebied Leek en Nietap, komen Leek en Nietap ook voor als ‘De Leeke en Nieuwe Tap’. Momenteel is er in de directe omgeving van Wapserveen ook nog een buurtschap met de naam Nijentap, vlak aan de Oude Vaart naar Meppel. Ook hier heeft die naam een relatie met een verticale schuif, een tap, in het vaarwater.

==Bronnen==
Bron(nen):
  • De informatie op deze pagina, of een eerdere versie daarvan, is geheel of gedeeltelijk afkomstig uit "De historie van Nietap - Terheijl" zoals geschreven door Henk Doedens.